Hoe komt het dat honden en katten geen griep krijgen, alhoewel ze onbeschermd binnen en buiten lopen

Warm aangeklede honden? Nee, die zie je niet vaak buiten. Ook niet in de winter. 'Hoe is het toch mogelijk dat ze nooit griep oplopen? Paarden kunnen wel griep krijgen en hebben als het koud is liefst een deken op hun rug. Vanwaar dit verschil?' vraagt Hugo Dreesen zich af.

Kou en griep worden vaak met elkaar in verband gebracht. 'In zekere zin terecht, want griep komt bij voorkeur in koudere streken en tijdens koude jaargetijden voor', vertelt grieponderzoeker Kristien van Reeth van de Universiteit Gent. 'Griep wordt veroorzaakt door het influenzavirus. Buiten de gastheer sterft dit virus heel snel als de omgeving warm en droog is. Vandaar het verband tussen kou en griep. Maar dat je sneller griep krijgt als je je koud aankleedt, is een misverstand.'

Maar de kans dat een hond of kat griep oploopt, is hoe dan ook erg klein. Katten hebben wel last van andere infecties van de luchtwegen. Zo hebben ze wel eens last van 'niesziekte'. Het influenzavirus heeft hier niets mee van doen. Het zogenaamde feliene calicivirus of het feliene herpesvirus velt in dat geval de kat.

'Vogels, paarden, varkens en mensen zijn de natuurlijke gastheren van influenzavirussen', zegt Van Reeth. 'Honden en katten kunnen ook geïnfecteerd raken doordat een virus van een van die natuurlijke gastheren naar hen overspringt. Maar dat gebeurt maar zeer zelden. De dosis moet daarvoor heel hoog zijn. Van katten is bekend dat ze wel eens griep oplopen als ze vogels eten die aan een erg virulent (zeer dodelijk) griepvirus zijn overleden.'

Dergelijke infecties, van de ene soort op de andere, verspreiden zich bijna nooit verder binnen de nieuw geïnfecteerde soort. Als dat wel gebeurt, dan gaan bij gezondheidsorganisaties meteen alle alarmbellen af. Dat is nu het geval met de Mexicaanse griep, een griep die overigens veel minder gevaarlijk blijkt dan werd gevreesd. 'Dat virus is van het varken op de mens overgesprongen en verspreidt zich nu verder binnen de menselijke populatie', zegt Van Reeth. 'Zoiets hebben we nooit eerder waargenomen bij een varkensgriep.'

Influenzavirussen hebben een slinkse methode ontwikkeld om het afweersysteem van een gastheer van een nieuwe soort te omzeilen en zich verder in de nieuwe, nog onontgonnen populatie, te verspreiden. Ze mengen hun DNA met dat van virussen die van nature voorkomen in de gastheer. Reassortering heet deze techniek.

Bij een andere strategie zorgt een kleine wijziging in de eiwitten hemagglutinine (HA) of neuraminidase (NA) ervoor dat het virus cellen van een nieuwe gastheersoort kan binnendringen. Virussen ontlenen hun naam aan de combinatie van deze eiwitten, die ze in hun celmembraan meedragen. De bekendste vorm van het vogelgriepvirus is bijvoorbeeld een H5N1-virus.

Een reassortering van virusgenomen heeft zich bij honden en katten, voor zover Van Reeth weet, nooit voorgedaan. Maar honden hebben wel geleden onder een virus afkomstig van een andere diersoort die zich dankzij enkele 'simpele' mutaties wist te verspreiden. Talloze honden liepen in de VS in 2005 snotterend en hoestend rond. Mensen werden geadviseerd om hun zieke dieren binnen te houden om verdere verspreiding tegen te gaan.

Het paardenvirus H3N8 bleek de boosdoener. Vooral windhonden op renbanen waren het slachtoffer. Aangezien de H3N8-stam in alle honden vrijwel exact hetzelfde was, heeft waarschijnlijk slechts één windhond het virus jaren eerder opgelopen van een ziek paard en het vervolgens doorgegeven aan soortgenoten, schreven Amerikaanse onderzoekers in 2005 in Science.

Vragen aangaande de wetenschappelijke achtergrond van alledaagse fenomenen kunt u sturen naar De Standaard, Wetenschapswinkel, Gossetlaan 28, 1702 Groot-Bijgaarden, of naar wetenschap@standaard.be, onder vermelding van voornaam, naam en adres.

Relevante onderwerpen: slechte adem hond of kat niet meer van deze tijd, hond spoort kanker op, wat als je hond diarree heeft?, wat je je kat of hond nooit mag geven, hoe moet je vlooien bestrijden?, omgaan met heupdysplasie bij honden, oorontstekingen bij honden en katten, heeft mijn hond een verkoudheid?, hoe moet je een hond reanimeren?, tips om dierenleed te voorkomen bij vuurwerk